Koken op open vuur
Koken op open vuur
Meer dan 2 miljard mensen koken nog op open vuur
Meer dan een kwart van de totale wereldbevolking kookt momenteel op een houtvuur. Dit is een open vuur gemaakt van hout of houtskool, waar vaak binnenshuis op wordt gekookt. Dit brengt verschillende problemen met zich mee zoals schadelijke stoffen door rookontwikkeling en invloed op het klimaat. Daarnaast is het gevaarlijk om binnen te koken op open vuur, denk maar eens aan spelende kinderen binnen. Een relatief makkelijke oplossing voor dit probleem zijn schoon koken oplossingen, een oplossing waar FairClimateFund en haar partners in investeren.
Het probleem: koken op houtvuur
Gevaar voor gezondheid
Jaarlijks sterven tot wel 4 miljoen mensen aan ziekten die verband houden met rook die vrijkomt bij het koken.
Invloed op klimaat
De schadelijke stoffen die vrijkomen door het koken op open vuur of gebruik van inefficiente stoves is gelijk aan 3% van de wereldwijde CO2-uitstoot.
Verantwoordelijkheid bij vrouwen
Vrouwen en kinderen zijn tot wel 20 uur per week kwijt aan huishoudelijke taken zoals hout verzamelen en koken.
Gezondheid
Wereldwijd zijn 2,6 miljard mensen afhankelijk van voedsel dat wordt bereid op open vuur of met inefficiënte kooktoestellen, wat hen blootstelt aan luchtvervuiling. Dit open vuur wordt vaak binnenshuis gemaakt, wat zorgt voor rookontwikkeling in huis. Blootstelling aan deze huishoudelijke luchtvervuiling (HAP) door het verbranden van hout, houtskool, kolen en kerosine is een belangrijke risicofactor voor ernstige ziekten zoals longontsteking bij kinderen, chronische obstructieve longziekte (COPD), ischemische hartziekte, beroerte en longkanker.
Wanneer zwangere vrouwen worden blootgesteld aan deze luchtvervuiling, lopen hun baby’s een verhoogd risico op doodgeboorte, een laag geboortegewicht en een verminderde longfunctie. Wereldwijd sterven elk jaar tot wel vier miljoen mensen voortijdig aan ziekten die te wijten zijn aan huishoudelijke luchtvervuiling.
Klimaat
Koken op een houtvuur stoot niet alleen broeikasgassen zoals koolstofdioxide (CO₂) uit, maar ook kortlevende klimaat verontreinigende stoffen (SLCP’s – Short-lived climate pollutants). De meest schadelijke SLCP die door traditionele kookmethoden vrijkomt, is zwart koolstof, een bestanddeel van fijnstof. Omdat de levensduur van zwart koolstof in de atmosfeer slechts enkele dagen is, kan het verminderen van deze uitstoot sneller een positief effect op het klimaat hebben dan alleen het terugdringen van broeikasgassen.
Daarnaast worden er bomen gekapt voor het hout voor de vuurtjes om op te koken. Deze houtkap voor brandstof leidt tot ontbossing en aantasting van het milieu. Door de kap van deze bomen treedt er erosie op. Er zijn geen wortels van de bomen meer om de grond te beschermen tegen regen en wind. De vruchtbare grond kan hierdoor wegspoelen of wegwaaien, en het gebied is hierdoor gevoelig voor overstromingen.
Vrouwen onevenredig belast
Het ontbreken van toegang tot schone kookoplossingen heeft grote gevolgen voor vrouwen en meisjes. Koken brengt niet alleen gezondheidsrisico’s met zich mee door het inademen van giftige rook, maar meisjes kunnen ook van school worden gehaald om huishoudelijke taken uit te voeren, zoals het verzamelen van brandhout. Door bosdegradatie moeten zij steeds langere afstanden afleggen, vaak met zware ladingen.
In conflictgebieden lopen vrouwen bovendien extra risico’s, zoals fysieke aanvallen, wanneer ze hun gemeenschap of vluchtelingenkamp verlaten op zoek naar hout. Zo ook in Tjaad, waar FairClimateFund actief is in twee van deze kampen. Lees hier meer over de solar cookers voor de vluchtelingen in Tsjaad.
Met schoon koken oplossingen kunnen vrouwen de blootstelling aan schadelijke rook binnenshuis verminderen of zelfs volledig vermijden. Dit verkort ook de kooktijd en vermindert of elimineert het aantal keren dat ze hout moet verzamelen. Hierdoor hebben vrouwen de kans om de gewonnen tijd te besteden aan manieren om zelf een inkomen te genereren of tijd te besteden aan educatie. Hiermee wordt gewerkt aan een gelijkwaardige positie van mannen en vrouwen in de samenleving, oftewel SDG 5.
Schoon koken en de Sustainable Development Goals (SDG’s)
Naarmate de wereld de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) implementeert en de klimaatverandering aanpakt, is het van groot belang dat we investeren in bewezen en schaalbare oplossingen zoals schone kooktechnologieën. Deze oplossingen hebben brede, economische voordelen. Schone kookmethoden dragen direct bij aan 10 van de SDG’s, waaronder Doel 13, dat gericht is op het klimaat. Ze zullen een belangrijke rol spelen in de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs. Tot nu toe hebben 98 lage- en middeninkomenslanden schone kookoplossingen of gerelateerde doelstellingen opgenomen in hun Nationaal Bepaalde Bijdragen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.
Wees onderdeel van de oplossing
Schoon koken oplossingen zijn hard nodig om de klimaat- en ontwikkelingsdoelen wereldwijd te halen. Ondanks deze ernstige gevolgen is er nog te weinig geld en aandacht voor dit probleem. Om dit op te lossen, is meer steun nodig van overheden en investeerders.
